Dynamisch Monitoren
- Publicatiecategorie
- Impactvolle algoritmes
- Impacttoetsen
- Veld niet ingevuld.
- Status
- In gebruik
Thema
Begindatum
Contactgegevens
Link naar publiekspagina
Doel en impact
Het is de wettelijke taak van de Belastingdienst om ervoor te zorgen dat mensen hun belasting betalen. Dat noemen we het innen van verschuldigde belasting. Aan een vastgestelde belastingaanslag zit een vordering (geldbedrag) vast. Deze moet betaald worden door de belastingplichtige. In totaal gaat het om heel veel vorderingen die de Belastingdienst moet innen. Dat maakt het innen van belasting een omvangrijke taak.
De meeste vorderingen worden op tijd betaald. Een klein deel staat langer open dan is toegestaan. Op dat moment wordt er in de meeste gevallen eerst een herinnering naar de belastingplichtige gestuurd. Dat is een waarschuwing dat het geldbedrag nog niet is betaald. Als dat geen resultaat oplevert, sturen we een aanmaning. Bij een aanmaning worden ook aanmaningskosten in rekening gebracht. Daarna zal in een aantal gevallen een medewerker van de Belastingdienst telefonisch contact opnemen met een belastingplichtige om deze te informeren over de mogelijkheden voor uitstel van betaling, kwijtschelding of een betalingsregeling.
De volgende stap is een dwangbevel. Dit is een aankondiging dat de Belastingdienst stappen gaat ondernemen door invorderingsmaatregelen. In de fase na het dwangbevel heeft de Belastingdienst verschillende mogelijkheden om de belastingschuld te verhalen, zoals:
- beslagleggen op bijvoorbeeld een auto of onroerende zaken/goederen
- vorderingen op loon of banktegoed
- aansprakelijk stellen
Bij het verhalen op inkomen let de Belastingdienst er op dat het bestaansminimum van een belastingplichtige niet wordt aangetast.
Er zijn ook particulieren en bedrijven die hun belastingschuld (tijdelijk) niet kunnen betalen. In dat geval is uitstel van betaling of kwijtschelding mogelijk. Of wordt een betalingsregeling afgesproken. De invordering wordt dan gepauzeerd.
Afwegingen
De Belastingdienst maakt gebruik van een algoritme om de openstaande schulden, gemaakte afspraken en lopende invorderingsprocessen actief te volgen (monitoren). Dat algoritme noemen we ‘Dynamisch Monitoren’ (DM). DM werkt met gegevens uit diverse gegevensbronnen.
Naast het monitoren, bepaalt het algoritme ook of er actie nodig is. Na een aanmaning gaat het algoritme DM na of het zinvol kan zijn om contact op te nemen. Het wordt bijvoorbeeld niet als zinvol gezien om te bellen als:
- Er al invorderingsmaatregelen lopen voor andere vorderingen.
- Er al eerder gebeld is en dit niet succesvol was.
Ook checkt het algoritme DM of iemand met een belastingschuld over voldoende (nieuwe) inkomsten of eigendommen beschikt waar de Belastingdienst beslag op kan leggen. Dat gebeurt bij alle openstaande vorderingen waar:
- een dwangbevel geen resultaat heeft opgeleverd en
- waar nog geen beslag is gelegd en geen afspraken (zoals een betalingsregeling) zijn gemaakt.
Signalen worden in de meest efficiënte volgorde gezet. Zo kan de Belastingdienst met de minste kosten het grootste deel van de openstaande schuld innen. Beschikt een persoon met een belastingschuld naar verwachting over voldoende (nieuwe) inkomsten of eigendommen? Dan wordt er een signaal gestuurd naar een medewerker van de Belastingdienst die de situatie beoordeelt.
Er zijn ook signalen van het algoritme die geen aandacht van een medewerker vereisen en die na een steekproef automatisch worden verwerkt. Dit gaat om de volgende situaties:
- Het versturen van een aanmaning of dwangbevel wanneer dit om technische redenen niet in het reguliere proces gedaan kon worden.
- Het bijwerken van de administratie. Bijvoorbeeld wanneer iemand voldoende betaald heeft op zijn betalingsregeling.
Voordelen gebruik algoritme
Met dit algoritme kan de Belastingdienst zo efficiënt mogelijk gebruikmaken van gegevens die bekend zijn. Hierdoor gaat het innen van openstaande vorderingen beter en succesvoller dan toen dit volledig handmatig gebeurde.
Menselijke tussenkomst
Menselijke tussenkomst in de context van de Belastingdienst houdt in dat een bevoegde en deskundige medewerker een wezenlijke rol speelt in de besluitvorming.
Bij de werking van het algoritme is met name sprake van menselijke tussenkomst. Het algoritme stuurt signalen met de meest efficiënte vervolgstappen naar de medewerkers. Zij bepalen zelf of ze deze gaan uitvoeren. Er zijn ook signalen uit het algoritme waarbij geen sprake is van menselijke tussenkomst. Dit zijn status updates die direct worden doorgevoerd in het systeem of acties die voortkomen uit de invorderingswet. Denk hierbij aan het versturen van een aanmaning of dwangbevel. Er is voor deze groep signalen wel een controle middels een steekproef.
Risicobeheer
Privacy en AVG
Het gebruik van de gegevens dient te worden getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Door het toetsen van persoonsgegevens komen eventuele privacyrisico's in beeld en kunnen passende maatregelen genomen worden.
De AVG schrijft voor dat er niet meer gegevens gebruikt mogen worden dan noodzakelijk is. Dat heet dataminimalisatie. De Belastingdienst onderzoekt regelmatig of de gebruikte gegevens nog nodig zijn en dus gebruikt mogen worden.
Gelijkheid en non-discriminatie
Het algoritme wordt beoordeeld in lijn met toepasselijke non-discriminatiebeginselen voor directe en indirecte discriminatie. Door zo min mogelijk persoonsgegevens te verwerken, wordt het risico op directe discriminatie verkleind. Medewerkers die betrokken zijn bij de ontwikkeling en het beheer van de algoritmen krijgen training over gegevensbescherming en vooroordelen.
Waarborgen
Voor de ontwikkeling van algoritmes zijn door de Belastingdienst voorwaarden opgesteld, een kwaliteitsframework. Hierin staan regels en afspraken die zijn gevolgd bij de ontwikkeling van het algoritme. Op vaste momenten controleert de Belastingdienst of het algoritme nog steeds aan de kwaliteitseisen voldoet.
In het algoritme worden gegevens gebruikt die zijn verzameld in het kader van verschillende belastingwetten. Zoals de AVG voorschrijft worden er niet meer gegevens gebruikt dan noodzakelijk is.
Wettelijke basis
Het verzamelen en het gebruik van de hierboven beschreven gegevens is geregeld in de:
- Invorderingswet 1990
- Algemene wet inzake rijksbelastingen
- Uitvoeringsregeling algemene wet inzake rijksbelastingen
- Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (en bijbehorende regelingen)
- Algemene wet bestuursrecht
- Algemene verordening gegevensbescherming
- Uitvoeringswet algemene verordening gegevensbescherming
- Europees verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens
- Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
- Grondwet
- Wet algemene bepalingen Burgerservicenummer
- Leidraad Invordering 2008
- Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
- Archiefwet 1995
- Selectielijsten Belastingdienst
Links naar wettelijke basis
- Invorderingswet 1990: https://wetten.overheid.nl/BWBR0004770/
- Algemene wet inzake rijksbelastingen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0002320/
- Uitvoeringsregeling algemene wet inzake rijksbelastingen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0006736/
- Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (en bijbehorende regelingen): https://wetten.overheid.nl/BWBR0039377/
- Algemene wet bestuursrecht: https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/
- Algemene verordening gegevensbescherming: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R0679
- Uitvoeringswet algemene verordening gegevensbescherming: https://wetten.overheid.nl/BWBR0040940/
- Europees verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens: https://wetten.overheid.nl/BWBV0001000/
- Handvest van de grondrechten van de Europese Unie: https://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_nl.pdf
- Grondwet: https://wetten.overheid.nl/BWBR0001840/
- Wet algemene bepalingen Burgerservicenummer: https://wetten.overheid.nl/BWBR0022428/
- Leidraad Invordering 2008: https://wetten.overheid.nl/BWBR0024096/
- Wetboek van Burgerlijke RechtsvorderingArchiefwet 1995: https://wetten.overheid.nl/BWBR0001827/
- Archiefwet 1995: https://wetten.overheid.nl/BWBR0007376/
- Selectielijsten Belastingdienst: https://www.nationaalarchief.nl/archiveren/kennisbank/selectielijst-voor-de-administratieve-neerslag-van-de-belastingdienstcentrale
Gegevens
- Identificerende gegevens (BSN) [ bron: Basisregistratie Personen ]
- Contactgegevens [ bron: Basisregistratie Personen ]
- Bedrijfsgegevens [ bron: Kamer van Koophandel]
- Status (openstaande) vorderingen [ bron: Belastingdienst ]
- Bankgegevens [ bron: Banken ]
- Loongegevens [ bron: UWV ]
- Voertuiggegevens [ bron: RDW ]
- Vastgoedgegevens [ bron: Kadaster ]
- Bezwaargegevens [ bron: Belastingdienst ]
- Behandelingsgegevens [ bron: Belastingdienst ]
- Betaalgegevens [ bron: Belastingdienst ]
- Aangiftegegevens Omzetbelasting [ bron: Belastingdienst ]
- Aangiftegegevens Vennootschapsbelasting [ bron: Belastingdienst ]
- Aangiftegegevens Loonheffing [ bron: Belastingdienst ]
- Aangiftegegevens Inkomstenbelasting [ bron: Belastingdienst ]
Technische werking
Het algoritme bestaat uit beslisregels die zijn opgesteld in samenwerking met inhoudsdeskundigen en juristen. Deze beslisregels zorgen voor:
- inschatten in welke gevallen telefonisch contact effectief zal zijn
- het monitoren van mogelijke (nieuwe) inkomsten en eigendommen van schuldenaren
- het bewaken van de gemaakte afspraken
- het doorvoeren van simpele administratieve updates en handelingen
Het algoritme is niet zelflerend. Dat betekent dat het zich niet ontwikkelt tijdens het gebruik ervan.
Een overzicht geeft inzicht in de kwaliteit van de door de medewerkers afgehandelde signalen. Zo kan worden beoordeeld of het algoritme verbeterd moet worden.
De beslisregels worden uitgebreid en bijgesteld om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving en aan politieke wensen.