Vroegsignalering

Dienst Uitvoering Onderwijs

DUO geeft signalen door aan de gemeente Amsterdam over debiteuren die (beginnende) achterstanden hebben bij het betalen van schulden aan DUO. De gemeente Amsterdam gebruikt deze informatie bij de 'Amsterdamse aanpak vroegsignalering,' waarmee de gemeente burgers die in armoede dreigen te raken zo vroeg mogelijk kan helpen, zodat de (beginnende) achterstanden niet groter worden.

Laatst gewijzigd op 23 juni 2026 om 11:44 | Publicatiestandaard 1.0

• Publicatiecategorie: Impactvolle algoritmes
• Impacttoetsen: DPIA, IAMA
• Status: In gebruik

Algemene informatie

Thema

Onderwijs en wetenschap

Begindatum

2024-03

Contactgegevens

[e-mail]

Link naar publiekspagina

https://duo.nl/particulier/betalingsachterstand/wat-te-doen-bij-betalingsachterstand.jsp

Verantwoord gebruik

Doel en impact

De overheid wil het aantal mensen met betalingsproblemen verminderen. Daarom heeft de minister aan DUO gevraagd om samen met de gemeente Amsterdam een pilot 'Vroegsignalering' uit te voeren. Door mensen met een betalingsachterstand vroeg hulp aan te bieden, kan de gemeente Amsterdam voorkomen dat financiële problemen groter worden. DUO geeft hiervoor signalen door aan de gemeente Amsterdam over debiteuren met een betalingsachterstand.

DUO gebruikt het algoritme op basis van criteria uit de tijdelijke regeling Signaal Betalingsachterstanden (hierna: Regeling), om te bepalen wie voor vroegsignalering in aanmerking komt. Daarnaast moet een debiteur in de gemeente Amsterdam wonen. Op die manier kan de gemeente Amsterdam gericht hulp bieden aan deze debiteuren. De debiteuren krijgen van DUO vooraf een aankondigingsbrief dat er een signaal aan de gemeente Amsterdam wordt gestuurd. Ze hebben dan al één of meerdere betalingsherinneringen van DUO ontvangen. Debiteuren hebben het recht om op elk moment aan te geven dat ze niet willen meedoen aan de vroegsignalering (ze maken dan gebruik van een opt-out). In dat geval stopt het proces voordat het signaal wordt verstuurd.

Afwegingen

Vroegsignalering richt zich op kwetsbare debiteuren die vaak moeilijk bereikbaar zijn en moeite hebben de bestaande hulp te vinden. Met vroegsignalering kan de gemeente Amsterdam gericht hulp aanbieden en zo voorkomen dat schulden verder oplopen. Een groot deel van de debiteuren met een betalingsachterstand bij DUO zijn niet in beeld bij de schuldhulpverlening. Tegelijkertijd ziet de gemeente Amsterdam dat debiteuren die schuldhulpverlening ontvangen bijna altijd een betalingsachterstand bij DUO hebben. De gemeente Amsterdam kan deze debiteuren hulp aanbieden die aansluit bij hun persoonlijke situatie en niet alleen voor de betalingsachterstand bij DUO. Debiteuren die niet binnen deze pilot vallen of die niet aan de pilot willen meedoen, hebben of krijgen met een deurwaarder te maken.

Menselijke tussenkomst

Als DUO aanvullende gegevens zoals een telefoonnummer of e-mailadres heeft, neemt de gemeente Amsterdam via deze kanalen contact op, als de debiteur tenminste heeft aangegeven daar geen probleem mee te hebben.

Het vroegsignaleringsproces is voor het grootste deel geautomatiseerd, maar er zijn steekproefcontroles bij de brieven. Als DUO daar afwijkingen vindt, volgt er verdere controle door een medewerker. Tot slot zorgt DUO dat de signalen steeds actueel blijven. Wanneer iemand geen betalingsachterstand meer heeft, of verhuist naar een andere gemeente, trekt DUO het signaal in.

Risicobeheer

DUO houdt zich aan de eisen van privacywetgeving en informatiebeveiliging. De gegevensuitwisseling met de gemeente Amsterdam loopt via een beveiligde systeemkoppeling. Daarnaast is het risico dat DUO gegevens te lang bewaart beperkt.

Als een debiteur binnen twee maanden na de aankondigingsbrief aangeeft niet mee te willen doen, stuurt DUO geen signaal naar de gemeente Amsterdam. Als een debiteur besluit niet meer mee te doen nadat DUO het signaal heeft overgedragen aan de gemeente Amsterdam, trekt DUO het signaal in. De gemeente Amsterdam bewaart de gegevens dan niet langer dan 6 maanden. Voor deelnemers aan de vroegsignalering geldt dat de gemeente Amsterdam de gegevens maximaal 5 jaar bewaart en nergens anders voor gebruikt. Ook dit staat in de Regeling.

Tot slot houdt DUO het gebruik van het algoritme bij. Na de pilot volgt een evaluatie. Afhankelijk daarvan wordt de pilot mogelijk uitgebreid naar andere gemeenten.

Wettelijke basis

DUO geeft gegevens door aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam. Dit doet DUO voor de uitvoering van de taak die staat in artikel 3, eerste lid, onderdeel b, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

In artikel 2.3. van de Regeling staat beschreven wat als een signaal wordt aangeduid en welke persoonsgegevens DUO daarbij aan de gemeente Amsterdam moet doorgeven.

Links naar wettelijke basis

• Wet gemeentelijke schuldhulpverlening: https://wetten.overheid.nl/BWBR0031331/2026-01-01
• Tijdelijke regeling signaal betalingsachterstanden: https://wetten.overheid.nl/BWBR0045801/2025-06-01

Toelichting op impacttoetsen

In het IAMA zijn de verschillende grondrechten tegen elkaar afgewogen, inclusief mogelijke positieve en negatieve effecten. Uit deze afweging blijkt dat het gebruik van het algoritme in balans is en dat de inzet ervan verantwoord is.

Impacttoetsen

• Data Protection Impact Assessment (DPIA)
• Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)

Werking

Gegevens

Het algoritme maakt gebruik van de volgende gegevens van de debiteur zoals beschreven in artikel 2.3. van de Regeling:

1. NAW (of contact)gegevens (naam, adres, woonplaats en voor zover beschikbaar telefoonnummer en e-mailadres)
2. Geboortedatum
3. De hoogte van de betalingsachterstand.

Technische werking

Het algoritme is een regelgebaseerd algoritme dat debiteuren selecteert die voor vroegsignalering in aanmerking komen. Een regelgebaseerd algoritme betekent dat het werkt met vaste regels die vooraf zijn opgesteld. Het algoritme volgt deze regels stap voor stap en leert niet zelf bij.

Leverancier

Xxllnc Sociaal