Gebruik van selectielijsten ten behoeve van toezicht

Nederlandse Arbeidsinspectie

De Arbeidsinspectie houdt toezicht via meldingen en projecten rond arbeidsrisico’s en sectoren. Risicoselecties helpen bij de keuze van bedrijven voor nader toezicht of onderzoek. Algoritmes genereren selectielijsten met risicoscores op basis van vastgestelde risicokenmerken, criteria en waarderingen. Zo ondersteunen de selectielijsten de inspecteur en dragen bij aan gerichte inzet voor toezicht.

Laatst gewijzigd op 22 oktober 2026 om 8:34 | Publicatiestandaard 1.0

• Publicatiecategorie: Impactvolle algoritmes
• Impacttoetsen: DPIA, Inspectie brede Risico Analyse (IRA), ...
• Status: In gebruik

Algemene informatie

Thema

Werk

Begindatum

2021-01

Contactgegevens

[e-mail]

Link naar publiekspagina

https://www.nlarbeidsinspectie.nl/werken-bij/over-ons/onze-werkwijze

Verantwoord gebruik

Doel en impact

Algoritmes worden toegepast ter ondersteuning van een efficiëntere en meer doelgerichte uitvoering van toezicht- en handhavingstaken. Vanuit de doelstellingen van de betreffende programma’s worden interventies vastgesteld die bijdragen aan het bevorderen van de naleving van wet- en regelgeving. Om deze interventies effectief in te zetten, worden kenmerken geïdentificeerd die samenhangen met een verhoogde kans op niet-naleving. Deze kenmerken kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op het gebruik van bepaalde chemische stoffen, de activiteiten van het bedrijf, het inzetten van werknemers voor wie bijzondere vereisten gelden zoals buitenlandse studenten of kennismigranten, het eigendom of gebruik van specifieke typen percelen, of andere factoren die binnen een toezichtdomein relevant zijn voor het inschatten van nalevingsrisico’s.

Bedrijven komen niet rechtstreeks met de algoritmes in aanraking, maar wel indirect doordat de uitkomsten worden gebruikt bij de selectie en prioritering van inspecties en controles. Het gebruik van de algoritmes heeft als doel de beschikbare toezicht- en handhavingscapaciteit zo effectief mogelijk in te zetten. Hierdoor kunnen bedrijven met een lagere risico-inschatting minder frequent worden gecontroleerd. Voor hen volstaan bijvoorbeeld de zelf-inspectie tools op de website van de inspectie.

Afwegingen

Het voordeel is dat inspecteurs gericht worden ingezet op bedrijven die ook werkgever zijn en waar het risico op niet-naleving hoger is dan bij willekeurige inspecties. Dit maakt de inzet van toezicht efficiënter en vergroot de kans om overtredingen en misstanden sneller te signaleren en aan te pakken.

Menselijke tussenkomst

De projectleider en inspecteurs beoordelen de resultaten van de selectielijsten die met behulp van de algoritmes zijn opgesteld. Op basis van deze resultaten bepalen zij welke werkgevers voor inspectie worden geselecteerd. De daadwerkelijke selectie wordt door hen gemaakt. Hiermee wordt een doelmatige inzet van beperkte handhavingscapaciteit bereikt.

Van projecten wordt een rapportage gemaakt, zie de website van de inspectie voor voorbeelden. Daarmee is voor toekomstige projecten met hetzelfde of een vergelijkbaar doel inzichtelijk wat de eerdere werkwijze en resultaten waren.

Risicobeheer

De projectleider en data-analist gaan periodiek na of de selectielijsten voldoen aan de gestelde wensen en eisen op basis van inspectieresultaten. Deze feedback vormt een belangrijk onderdeel van het risicobeheer binnen het proces en draagt bij aan het signaleren van afwijkingen in de kwaliteit en volledigheid van de lijsten.

Naast een periodieke check kan deze ook worden gestart wanneer inspectieresultaten of signalen aanleiding geven tot mogelijke tekortkomingen in de selectielijsten.  Waar nodig vindt bijstelling of verrijking plaats.

Wettelijke basis

De kernwetten waarop de Arbeidsinspectie toezicht houdt:

1. Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet)
2. Arbeidstijdenwet (ATW)
3. Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML)
4. Wet arbeid vreemdelingen (Wav)
5. Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi)
6. Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU)
7. Wet SUWI (toezicht op uitvoering werk en inkomen)
8. Diverse uitvoeringsbesluiten en veiligheidsregelingen zoals ARIE en Seveso III.

Links naar wettelijke basis

• Arbeidsomstandighedenwet: https://wetten.overheid.nl/BWBR0010346/2025-07-01
• Arbeidstijdenwet: https://wetten.overheid.nl/BWBR0007671/2025-07-01
• Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag: https://wetten.overheid.nl/BWBR0002638/2026-02-04
• Wet arbeid vreemdelingen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0007149/2024-01-01
• Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs: https://wetten.overheid.nl/BWBR0009616/2025-07-01
• Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie: https://wetten.overheid.nl/BWBR0038054/2019-01-01?g=2019-01-01&z=2019-01-01
• Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen: https://wetten.overheid.nl/BWBR0013060/2026-01-01

Toelichting op impacttoetsen

Voor de verschillende deelprocessen die ten grondslag liggen aan de totstandkoming van de selectielijsten zijn Data Protection Impact Assessments (DPIA’s) uitgevoerd. Daarnaast zijn voor het integrale selectieproces, waaronder de Inspectie brede Risico Analyse (IRA) en Omgevingsanalyse (OMA), aanvullende impacttoetsen uitgevoerd.

Impacttoetsen

• Data Protection Impact Assessment (DPIA)
• Inspectie brede Risico Analyse (IRA)
• Omgevingsanalyse (OMA)

Werking

Gegevens

De algoritmes combineren inspectiegegevens en bedrijfsgegevens om tot de selectielijsten te komen.

Binnen de bedrijfsgegevens worden onder andere classificatie- en registratiedata gebruikt, zoals SBI-codes (als voorbeeld van sectorindeling) en KvK-gegevens (als voorbeeld van bedrijfsregistratie). Deze gegevens worden ingezet om bedrijven te categoriseren, aan sectoren te koppelen en te filteren op relevante kenmerken die van belang zijn voor risicoselectie.

Daarnaast worden inspectieresultaten meegenomen, zoals eerdere bevindingen, geconstateerde afwijkingen en nalevingsuitkomsten. Deze informatie draagt bij aan het verfijnen van de selectiecriteria en helpt te bepalen welke typen werkgevers een hogere of lagere kans hebben om op een of meer selectielijsten te worden opgenomen.

Technische werking

De technische werking van de algoritmes verschilt per toepassing. Er wordt voor deze toepassing niet gebruikgemaakt van machine learning om indicatoren automatisch te wegen. Er is dus geen sprake van Artificial Intelligence, maar van traditioneel programmeren. Keuzes en wegingen worden bepaald op basis van de inhoudelijke kennis en het professionele oordeel van de mensen in de programma’s. Hierdoor blijft de aanpak controleerbaar, transparant en afgestemd op de specifieke context van elk geval.

Leverancier

Intern ontwikkeld