Toekennen of afwijzen recht aflossing naar draagkracht

Dienst Uitvoering Onderwijs

Het algoritme toetst automatisch of debiteuren bij het aflossen van hun leenschuld ten behoeve van inburgering in aanmerking komen voor aflossen naar draagkracht. ‘Draagkracht’ betekent dat debiteuren een maandbedrag terugbetalen dat ze op grond van hun inkomen (of dat van hun partner) kunnen missen. Dit wordt berekend op basis van de gezinssituatie en het (partner)inkomen.

Laatst gewijzigd op 29 juni 2026 om 11:49 | Publicatiestandaard 1.0

• Publicatiecategorie: Impactvolle algoritmes
• Impacttoetsen: IAMA, DPIA
• Status: In gebruik

Algemene informatie

Thema

Migratie en integratie

Begindatum

2011-03

Contactgegevens

[e-mail]

Link naar publiekspagina

https://inburgeren.nl/inburgeren-betalen/lening-terugbetalen.jsp

Verantwoord gebruik

Doel en impact

Om in te burgeren doen veel inburgeraars een cursus en/of examen. Soms kunnen ze hiervoor geld lenen bij DUO. Zes maanden nadat inburgeraars klaar zijn met inburgeren, moeten ze de lening terugbetalen. Bij de start van de aflossing toetst DUO automatisch of een inburgeraar naar draagkracht kan aflossen. Als DUO aflossen naar draagkracht toepast, betaalt de inburgeraar een lager maandbedrag dan het wettelijke maandbedrag.

Het algoritme automatiseert het proces dat bepaalt welk maandbedrag een debiteur moet terugbetalen op basis van (partner)inkomen en gezinssituatie. Hierbij kijkt het algoritme naar het toetsingsinkomen (bruto jaarinkomen) van twee jaar geleden. De inburgeraar wordt op de hoogte gesteld dat het inkomen wordt opgevraagd bij de Belastingdienst. Zonder tegenbericht vindt deze opvraag geautomatiseerd plaats. DUO vraagt de gegevens ook automatisch op wanneer er een nieuw kalenderjaar begint. Het principe is dat inburgeraars binnen 10 jaar hun hele schuld aflossen. Als dit niet lukt vanwege de toegekende draagkracht, wordt de resterende schuld na 10 jaar aflossen kwijtgescholden.

Afwegingen

Het gebruik van het algoritme maakt de beoordeling en vaststelling van het aflosbedrag makkelijker en efficiënter. DUO gebruikt voor elke debiteur hetzelfde soort beschikbare gegevens. Dit zorgt voor een betrouwbare werkwijze.

Het proces is grotendeels geautomatiseerd. Het algoritme gebruikt gegevens uit de Basisregistratie Personen (BRP) en inkomensgegevens van de Belastingdienst. De uitkomst hangt af van de juistheid en volledigheid van deze gegevens. In de BRP staat namelijk alleen of iemand getrouwd is of geregistreerd partner is. Daarom stuurt DUO vóór de aflosperiode begint altijd een brief waarin staat welke partner bij DUO bekend is. In de brief staat ook dat DUO het inkomen van de partner gaat opvragen en voor welk jaar het inkomen bevraagd gaat worden. De debiteur kan vervolgens extra informatie opsturen over de inkomens-, huishoud- en/of partnersituatie. Het gebruik van het algoritme is gerechtvaardigd omdat het om een berekening gaat die gebaseerd is op de wet- en regelgeving.

Menselijke tussenkomst

Wanneer de debiteur naar aanleiding van de brief van DUO aanvullende informatie opstuurt over de huishoud- en/of partnersituatie en het inkomen, of wanneer de debiteur bezwaar maakt, gaat een DUO-medewerker ernaar kijken. De medewerker beoordeelt de situatie en maakt met behulp van de extra informatie een nieuwe berekening. Daarna komt er een nieuw besluit. DUO kan de uitkomst van het proces met het algoritme dus aanpassen als dat nodig is. Een menselijke beoordeling is in deze situaties dus altijd onderdeel van het proces.

Risicobeheer

De partnersituatie en de samenstelling van het huishouden hebben invloed op het recht op aflossen naar draagkracht en het bijbehorende bedrag. De BRP bevat alleen informatie over partners die getrouwd zijn of geregistreerd partner zijn. Andere vormen van samenwonen staan niet altijd volledig of actueel in de BRP. Als een inburgeraar in het huidige jaar geen partner opgeeft, maar het jaar ervoor wel, controleert het algoritme via het adres of de inburgeraar mogelijk nog samenwoont met die partner.

Daarnaast gebruikt het algoritme de beschikbare belastinggegevens van de debiteur. Elk jaar wordt hiervan een nieuwe berekening gemaakt. Deze vaste en herhaalde werkwijze maakt het risico op onjuiste of onvolledige gegevens kleiner.

Om het risico op onjuiste gegevens verder te verkleinen, kan de debiteur extra informatie opsturen en/of bezwaar maken tegen de beslissing van DUO. Dit kan zowel vóór als tijdens de aflossingsperiode. Het is hierbij dus de verantwoordelijkheid van de inburgeraar om fouten of veranderingen door te geven aan DUO.

Wettelijke basis

De wettelijke basis voor het proces staat in de Wet inburgering en in de regelgeving die daarbij hoort. Voor inburgeraars die vóór 1 januari 2022 al inburgeringsplichtig waren, geldt de Wet inburgering 2013.

In artikel 6.10 van het Besluit inburgering 2021 staat dat debiteuren die het vastgestelde termijnbedrag niet kunnen betalen, een aanvraag kunnen indienen om hun draagkracht vast te stellen. De berekening daarvan gebeurt volgens het Besluit inburgering 2021, artikel 6.11 en de Regeling inburgering artikel 6.8. De hoogte van de maandelijkse termijn wordt vastgesteld volgens de Regeling inburgering 2021, artikel 6.5.

Links naar wettelijke basis

• Wet Inburgering : https://wetten.overheid.nl/BWBR0020611/2013-01-01
• Besluit inburgering, hoofdstuk 4, artikelen 4.9-4.11: https://wetten.overheid.nl/BWBR0020674/2013-01-01/0
• Regeling inburgering, hoofdstuk 4, artikelen 4.9-4.11: https://wetten.overheid.nl/BWBR0020657/2013-01-01?g=2013-01-01&z=2013-01-01
• Wet inburgering 2021: https://wetten.overheid.nl/BWBR0044770/2023-01-01
• Besluit inburgering 2021, hoofdstuk 6, artikelen 6.10-6.12: https://wetten.overheid.nl/BWBR0045555/2026-04-02
• Regeling inburgering 2021, hoofdstuk 6, artikelen 6.5, 6.6, 6.8-6.10: https://wetten.overheid.nl/BWBR0045574/2026-04-18/#Hoofdstuk6_Afdeling2

Toelichting op impacttoetsen

Voor dit algoritme zijn impact assessments uitgevoerd waarin privacyrechten en mensenrechten zijn afgewogen op positieve en negatieve effecten. De conclusie uit deze assessments is dat de inzet van het algoritme verantwoord is.

Impacttoetsen

• Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA)
• Data Protection Impact Assessment (DPIA)

Werking

Gegevens

Het algoritme maakt gebruik van de volgende gegevens van de debiteur:

1. BRP-gegevens: adresgegevens van eventuele partner, partnersituatie en kindergegevens bij ontbreken van partner.
2. Toetsingsinkomen van twee jaar geleden.

Technische werking

Het gaat hier om een regelgebaseerd algoritme dat het recht op aflossen naar draagkracht toetst. Het algoritme is niet zelflerend.