Selectiemodule Opgaaf Werkelijk Rendement (selectiemodule OWR)

Belastingdienst

Betreft een algoritme met selectieregels dat beoordeelt of door belastingplichtigen ingediende Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) direct verwerkt kan worden tot een aanslag Inkomensheffing zonder tussenkomst van een medewerker van de Belastingdienst, of dat nadere beoordeling door een medewerker nodig is. Het algoritme wordt gebruikt bij de behandeling van OWR’s over de jaren 2017 tot en met 2024.

Laatst gewijzigd op 19 december 2025 om 12:51 | Publicatiestandaard 1.0

• Publicatiecategorie: Impactvolle algoritmes
• Impacttoetsen: Veld niet ingevuld.
• Status: In gebruik

Algemene informatie

Thema

Overheidsfinanciën

Begindatum

12-2025

Contactgegevens

[e-mail]

Link naar publiekspagina

https://over-ons.belastingdienst.nl/onderwerpen/omgaan-met-gegevens/algoritmeregister/

Link naar bronregistratie

https://over-ons.belastingdienst.nl/onderwerpen/omgaan-met-gegevens/algoritmeregister/

Verantwoord gebruik

Doel en impact

Het algoritme is ontwikkeld om door belastingplichtigen ingediende Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) snel, zorgvuldig en efficiënt te beoordelen en te bepalen of deze direct kan worden verwerkt of handmatige beoordeling door een medewerker van de Belastingdienst nodig is. Door het inzetten van het algoritme kunnen OWR’s over de jaren 2017 tot en met 2024 sneller worden verwerkt, waardoor burgers sneller duidelijkheid krijgen over hun aanslag Inkomensheffing en de beoordeling systematischer en minder foutgevoelig verloopt dan bij volledige handmatige verwerking.

Afwegingen

Bij de inzet van de selectiemodule OWR is afgewogen of de beoordeling van alle ingediende Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) volledig handmatig zou plaatsvinden of ondersteund zou worden door een algoritme met selectieregels. Het alternatief, waarbij medewerkers van de Belastingdienst bij alle OWR’s de relevante gegevens handmatig moeten verzamelen en beoordelen, zou het proces minder efficiënt en foutgevoeliger maken.

De inzet van het algoritme ondersteunt een systematische en nauwkeurige beoordeling van OWR’s over de jaren 2017 tot en met 2024. Hierdoor kunnen OWR’s sneller worden verwerkt en krijgen burgers sneller duidelijkheid. Het algoritme bepaalt het advies op basis van de relevante gegevens en ondersteunt medewerkers van de Belastingdienst bij de zorgvuldige uitvoering van hun werkzaamheden.

Bij de toepassing van het algoritme zijn zorgvuldigheid, transparantie en rechtmatigheid uitgangspunten. Het algoritme is niet zelflerend, maakt geen gebruik van bijzondere persoonsgegevens en verwerkt niet meer gegevens dan noodzakelijk is. De selectieregels zijn opgesteld op basis van wet- en regelgeving en fiscale expertise en worden periodiek beoordeeld en zo nodig bijgesteld. Daarnaast is voorzien in menselijke tussenkomst door een bevoegde en deskundige medewerker van de Belastingdienst, met name wanneer de behandeling kan leiden tot een afwijking van de OWR.

Menselijke tussenkomst

De uitkomsten van het algoritme worden gebruikt ter ondersteuning van de behandeling van de Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR). Het algoritme beoordeelt op basis van selectieregels of een OWR direct geaccepteerd en verwerkt kan worden tot een aanslag Inkomensheffing, of dat nadere beoordeling nodig is.

Wanneer het algoritme een OWR uitwerpt, wordt deze behandeld door een bevoegde en deskundige medewerker van de Belastingdienst. Het algoritme vermeldt daarbij de onderwerpen waaraan de medewerker aandacht moet besteden. De medewerker beoordeelt de OWR en kan de uitkomst controleren en, indien nodig, bijstellen. Er is sprake van menselijke tussenkomst wanneer de behandeling kan leiden tot een afwijking van de OWR.

Risicobeheer

Het algoritme is regel gebaseerd en niet zelflerend. De selectieregels zijn opgesteld door inhoudsdeskundigen en worden periodiek beoordeeld en zo nodig bijgesteld om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving.

Bij de inzet van het algoritme wordt uitsluitend gebruikgemaakt van gegevens die noodzakelijk zijn voor het doel, in overeenstemming met het beginsel van dataminimalisatie. Er worden geen bijzondere persoonsgegevens verwerkt en het gebruik van persoonsgegevens wordt getoetst aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

Daarnaast is menselijke tussenkomst geborgd. OWR’s die door het algoritme worden uitgeworpen, worden beoordeeld door een bevoegde en deskundige medewerker van de Belastingdienst, die de uitkomst kan controleren en indien nodig bijstellen.

Wettelijke basis

1. Algemene wet inzake rijksbelastingen: 
2. Algemene wet bestuursrecht: 
3. Algemene verordening gegevensbescherming: 
4. Uitvoeringswet algemene verordening gegevensbescherming: 
5. Wet Inkomstenbelasting 2001:
6. Wet Rechtsherstel/ Overbruggingswet box 3:
7. Wet tegenbewijsregeling box 3:
8. Internationale (belasting)verdragen:
9. Wet algemene bepalingen burgerservicenummer:
10. Archiefwet 1995: 

Links naar wettelijke basis

• Algemene wet inzake rijksbelastingen: : https://wetten.overheid.nl/BWBR0002320/
• Algemene wet bestuursrecht: : https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/
• Algemene verordening gegevensbescherming:: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R0679
• Uitvoeringswet algemene verordening gegevensbescherming: : https://wetten.overheid.nl/BWBR0040940/
• Wet Inkomstenbelasting 2001:: https://wetten.overheid.nl/BWBR0011353/
• Wet Rechtsherstel/ Overbruggingswet box 3: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2022-534.html
• Wet tegenbewijsregeling box 3: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2025-195.html
• Internationale (belasting)verdragen: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2023/03/09/verdragen-op-het-gebied-van-directe-belastingen
• Wet algemene bepalingen burgerservicenummer:: https://wetten.overheid.nl/BWBR0022428/
• Archiefwet 1995: : Archiefwet 1995: https://wetten.overheid.nl/BWBR0007376/

Toelichting op impacttoetsen

Op het bedrijfsproces waarbinnen de selectiemodule OWR wordt ingezet, is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd. Het gebruik van persoonsgegevens binnen het algoritme is getoetst aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), waarbij eventuele privacy risico’s in beeld zijn gebracht en passende maatregelen zijn genomen. Daarbij is beoordeeld dat niet meer gegevens worden gebruikt dan noodzakelijk is (dataminimalisatie).

Daarnaast wordt het algoritme beoordeeld in lijn met de toepasselijke beginselen van zorgvuldigheid, transparantie, gelijkheid en non-discriminatie, volgens de uitgangspunten die worden betrokken bij impacttoetsen zoals een DPIA en IAMA.

Werking

Gegevens

1. Aangiftegegevens Inkomensheffing
2. Persoonsgegevens

Links naar gegevensbronnen

• Aangiftegegevens Inkomensheffing: Belastingdienst
• Persoonsgegevens: Belastingdienst en Basisregistratie Personen (BRP)

Technische werking

Het algoritme bestaat uit een set vaste selectieregels die door inhoudsdeskundigen zijn opgesteld op basis van wet- en regelgeving en fiscale expertise. De selectiemodule OWR verwerkt de door belastingplichtigen ingediende Opgaaf Werkelijk Rendement (OWR) in combinatie met beschikbare aangiftegegevens Inkomensheffing en persoonsgegevens uit de systemen van de Belastingdienst.

Op basis van de selectieregels beoordeelt het algoritme of een OWR zonder onzekerheden kan worden verwerkt. Als aan alle relevante regels wordt voldaan, kan de OWR direct worden verwerkt tot een aanslag Inkomensheffing of kan een bezwaar overeenkomstig de OWR worden afgehandeld. Als de selectieregels een onzekerheid of mogelijk handhavingstekort signaleren, wordt de OWR uitgeworpen voor handmatige behandeling.

Het algoritme is niet zelflerend en past geen machine learning toe. De uitkomst bestaat uit een advies om de OWR automatisch te verwerken of voor te leggen aan een medewerker van de Belastingdienst, waarbij de onderwerpen worden vermeld die nadere aandacht behoeven.

Leverancier

Het algoritme is door medewerkers van bij de Belastingdienst ontwikkeld en wordt ook intern onderhouden.